Het architectenbureau Kengo Kuma and Associates heeft in Hitachiota, in de prefectuur Ibaraki in Japan, het Kagaku no Sato Main House opgeleverd. De woning van 137 vierkante meter werd in september 2025 voltooid en is ontworpen als circulair gebouw dat grotendeels is opgebouwd uit materialen uit de directe omgeving. Het gebouw staat tussen gecultiveerde velden aan de rand van een bos en maakt deel uit van Kagaku no Sato, een project dat een traditioneel satoyama-landschap wil herstellen. Satoyama verwijst naar het type landschap waarin dorpen, akkers en bossen al generaties lang met elkaar verweven zijn, en het project wil die samenhang opnieuw zichtbaar maken.
Het meest opvallende element is het grote ronde rieten dak dat aan de randen omhoog krult. De asymmetrische kromming reageert op de noord-zuidelijke wind en laat zonlicht vanuit het zuiden binnen. Het dak rust op 28 stammen van dunningshout uit het lokale bos, die samen een radiale schil vormen. Dunning is het verwijderen van een deel van de bomen zodat de overige bomen beter kunnen groeien, en het hout dat daarbij vrijkomt wordt hier dus opnieuw gebruikt. Twee houten kolommen en één nokbalk dragen de constructie verder. Elk houten onderdeel werd in 3D gescand, zodat lokale vaklieden de verbindingen precies konden uitwerken. Die digitale meting maakte het mogelijk om de samenstelling van natuurlijk gegroeid hout nauwkeurig op de bouwplaats te passen.
Voor de bedekking zijn ongeveer 5.000 bundels stro van rijst, riet en gras gebruikt. Het rieten dak is aangebracht volgens de regionale techniek van Ibaraki, een ambacht dat in de streek al generaties wordt doorgegeven. Op de nok groeit een begroeide rand, de zogenoemde shibamune, die uit de bodem ter plaatse ontstaat. De begroeiing zal met de seizoenen veranderen, zodat het dak elk jaar een ander beeld oplevert. Het oude, verwijderde riet kan volgens het ontwerp als compost terugkeren naar de velden, zodat de materiaalkringloop rond het gebouw gesloten blijft.
Binnen zijn de vloeren en wanden opgebouwd uit aarde die is verdicht uit het aangrenzende veld. Er is handgemaakt washi-papier gebruikt en de afwerking is behandeld met persimoontannine, een natuurlijke stof uit de persimoon die van oudsher in Japan wordt ingezet. Overal in het huis komt lokale steen van de plaatsen Makabe en Shirakawa terug. Het bamboe-skelet blijft zichtbaar, evenals de touwbindingen die de constructie samenhouden. Hoge ramen kijken uit over de velden en het bos, en de smalle bovenverdieping volgt de helling van het dak, waardoor de ruimte zich naar boven toe vernauwt.
Het project is erkend met de Encouragement Award (Jury Chairperson's Award) van de Wood Design Awards 2026. Die prijs erkent houtconstructies die inspelen op hun plek en gebruik, en voor dit gebouw werd de combinatie van lokaal bos, lokaal ambacht en lokale aarde als bijzonder benoemd. Over de lange termijn is echter nog niet bekend hoe de levende nok zich zal gedragen, omdat die nog niet over een volledige cyclus is gevolgd. Ook de cyclus waarin het riet moet worden vervangen is niet vastgelegd, zodat het precieze onderhoudsritme van het dak voorlopig open blijft.
2
