Wie dagelijks achter een bureau zit, herkent het misschien: je zet je rechtop, drukt je onderrug tegen de lendensteun, en even later hang je toch weer voorover. Een onderzoek van de Universiteit van Aberdeen suggereert dat die rechte zithouding minder gunstig is voor je rug dan we altijd dachten. Volgens de onderzoekers is de bureaustoel zelf daarbij het grootste probleem.
Musculoskeletaal radioloog Dr. Waseem Bashir gebruikte een positionele MRI-scanner, een apparaat waarin je rechtop kunt zitten tijdens het scannen. Hij onderzocht de ruggenwervels van 22 mensen zonder rugklachten in drie houdingen: rechtop met de rug in een hoek van 90 graden, voorover gebogen en achterover leunend in een hoek van 135 graden. Bij elke houding keek hij naar de tussenwervelschijven.
Uit die metingen bleek dat voorover hangen de schijven het meest belastte. Daarna volgde de 90-graden houding. Die stand, waarin we al decennia wordt aangeraden te zitten, bleek dus geen gunstige houding voor de rug. "We hebben altijd gehoord dat we rechtop met een rechte rug moeten zitten, maar onze studie laat zien dat deze houding van nature helemaal niet gunstig is voor je rug", zei Dr. Bashir.
De reden heeft te maken met het water in de tussenwervelschijven. Die schijven bevatten vocht dat hun dikte helpt behouden en de belasting verdeelt. Wanneer we ze samendrukken, wordt een deel van dat water naar het omringende weefsel geperst. Als de druk wegvalt, bijvoorbeeld door te gaan liggen, stroomt het water weer terug. Volgens Dr. Bashir zagen de onderzoekers al binnen tien minuten in de voorover hangende en de 90-graden houding tekenen van vochtverlies in de schijven.
Die tekenen zijn volgens hem op zichzelf niet het grootste risico. Het probleem zit in de herhaling. "Denk aan dat elke dag, jaar in jaar uit. Dan veroorzaak je uiteindelijk degeneratie, omdat je in een houding zit die je lichaam niet prettig vindt." Ook verklaart hij waarom we na verloop van tijd toch weer voorover zakken: de 90-graden houding vraagt veel van de buikspieren, die je rechtop moeten houden. Dat leidt snel tot vermoeidheid, waarna we onderuit zakken.
De zithouding die het minst belasting gaf, was de achterover leunende stand van 135 graden. Die houding zorgde voor weinig druk op de tussenwervelschijven en de bijbehorende spieren. Alleen past die houding zelden bij een gewone kantoorwerkplek. "De conclusie is dat we geen werkstoelen hebben die geschikt zijn voor de beste zithouding", aldus Dr. Bashir.
Hij pleitte ervoor om de gegevens uit positionele MRI-onderzoeken te gebruiken bij het ontwerp van betere stoelen. Dat is volgens hem nauwelijks gebeurd. De studie dateert van 2006, en de stoelen die nu in kantoren staan, zijn er nauwelijks door veranderd. Een uitzondering is de Duitse productontwerper Paul Weatherstone, die het onderzoek las en er zijn eigen conclusie aan verbond. "De rechtopstaande bureaustoel is gebouwd rond een houding die bijna niemand aanhoudt", schreef hij. Volgens hem houdt bijna niemand de 90-graden houding langer dan enkele minuten vol, terwijl de stoelen daarop zijn ontworpen.
Weatherstone besloot er iets aan te doen. Zijn ontwerp, de Saloon Desk, is geen stoel maar een bureau dat je koppelt aan een fauteuil of bank. Zo kun je achterover leunen in de houding die uit het onderzoek als gunstigst naar voren kwam. Volgens de beschrijving van het ontwerp ziet een bank met het bureau er bovendien comfortabeler uit dan een fauteuil. Tegelijk roept die opstelling een praktische vraag op: hoe kom je uit zo'n werkplek weer overeind wanneer je even moet opstaan. Het ontwerp is bedoeld om dat eenvoudig te maken, al gaat de bron daar niet in detail op in.
Het verhaal laat zien dat een kantoorstoel niet alleen een kwestie van vormgeving is, maar ook van gezondheid thuis. Voor wie zijn werkplek in de woonkamer heeft, biedt het ontwerp van Weatherstone een ander perspectief op wonen en werken. Wie zijn bureau wil inrichten, kan volgens dit onderzoek het best letten op een houding die de rug ontlast en op de mogelijkheid om regelmatig van houding te veranderen.
16