De Deense kunstenaar Rune Bosse laat in zijn installatie Lung Trees levende bomen zien die zijn ingepakt in helder plastic en verbonden met machines. De visuele taal is ontleend aan de intensivecareafdeling van een ziekenhuis. Het werk gaat over ecologische achteruitgang en over de manier waarop we afhankelijk zijn geworden van gezonde ecosystemen.

Het werk was eerder al te zien in 2025 in de Neue Nationalgalerie in Berlijn, onder de titel Lungetræ, in het Duits Lungenbaum. Daarbij werden een levende boom en de bosbodem afgesloten onder een PVC-membraan op een metalen frame. Een beademingsapparaat pompt op vaste momenten lucht in het membraan, dat dan omhoogkomt en weer zakt. Die beweging is een mechanische nabootsing: de boom ademt zelf niet op die manier. Juist dat verschil maakt de installatie zo confronterend, omdat het zichtbaar wordt dat het ritme van de ademhaling van buitenaf wordt opgelegd.

De zichtbare apparatuur maakt het werk leesbaar. De slangen, de lamp en het afzonderlijke toestel laten zien hoe sterk het levende organisme van technologie afhankelijk is. Het transparante membraan toont de boom en isoleert hem tegelijk. Die dubbele werking is volgens de beschrijving precies de kern van het werk: de boom is zichtbaar en tegelijk afgesneden van zijn omgeving. Bosse presenteert het niet als nieuwe milieutechnologie, maar als onderdeel van een langer lopende praktijk waarin hij steeds opnieuw de relatie tussen mens en natuur onderzoekt.

Bosse is opgeleid als beeldend kunstenaar en werkte daarnaast als technicus in de bos- en natuursector. Die achtergrond is terug te zien in zijn manier van werken met levend materiaal. Op het domein Oremandsgaard in Denemarken kweekt hij bomen die hij gaandeweg vormgeeft tot levende sculpturen. Het werk is daar dus geen eenmalige opstelling, maar een proces dat zich over jaren ontwikkelt.

Het eigenlijke startpunt van zijn keuze voor levende natuur lag volgens hem in frustratie. Hij raakte het beu planten te doden voor zijn werken. Dat ongemak vormt de achtergrond van zijn huidige aanpak: in plaats van materiaal te gebruiken dat dood is, werkt hij met organismen die blijven groeien en die dus zorg vragen. Die verschuiving brengt ook een ethische vraag mee, namelijk hoe je een levend wezen kunt tonen zonder het te beschadigen.

Een criticus leest Lung Trees als een beeld van zorg en van falen, en niet als een blauwdruk voor redding. Volgens die lezing laat het werk niet zien hoe het ecologisch probleem opgelost moet worden, maar hoe ver de afhankelijkheid al gegroeid is. De machines die de boom in leven houden, wijzen op een situatie waarin natuurlijke processen niet meer vanzelf volstaan.

Die lezing roept ook een tweede vraag op. Bescherming kan lijken op opsluiting. De boom wordt beschermd tegen de buitenwereld, maar wordt tegelijk afgesloten van de omstandigheden waarin hij normaal leeft. Het werk speelt met die spanning en laat de toeschouwer die afweging zelf maken. Daarin ligt volgens de criticus de sterkte van de installatie: ze vermijdt een kant-en-klare boodschap en laat de ambivalentie van zorg zichtbaar.

22Weergaven

Auteur

Gezondheid en relaties

Nele Coppens — gezondheid en relaties, Leefblik.