In de Galerij van de Faculteit Schone Kunsten van de Universiteit van Lissabon (FBAUL) worden planten niet langer behandeld als decor of grondstof, maar als volwaardige partners in het ontwerp. De tentoonstelling « Ways of Growing / Modos de crescer » loopt van 22 oktober tot 28 november 2026. Twintig kunstenaars, ontwerpers en onderzoekers tonen werk waarin planten en hun bijproducten een actieve rol spelen in de vorm en de betekenis van het object.

De tentoonstelling maakt deel uit van « Free Radicals », een onderzoeksinitiatief van twee jaar dat wordt geleid door het Tsjechische Haenke, met partners in vijf landen. Het project valt samen met het 190-jarig bestaan van de FBAUL. Het onderzoek vertrekt van de vraag hoe creatieve praktijken zich kunnen afstemmen op planten, in plaats van ze enkel te gebruiken als materiaal.

Vooraf ging een reeks veldverblijven in 2025. Die vonden plaats in het Courel-gebergte in Galicië, op een permacultuurboerderij in centraal Portugal en in de Lori-bergen in het noorden van Armenië. Uit die residenties groeiden verschillende werken die in Lissabon te zien zijn. Het landschap en de lokale plantengemeenschappen vormden daarbij het uitgangspunt.

Het werk van de deelnemers is opvallend divers. Zo zijn er cyanotypieën gemaakt op bacteriële cellulose die uit kombucha is gewonnen. Andere werken koppelen gehaakte structuren aan levend mycelium, de wortelachtige draden van schimmels, tot biocomposieten. Linnen textiel is geverfd met kastanjeverf, terwijl geurbeelden zijn gemaakt van eucalyptusas. Eveneens te zien zijn Armeense herbaria die gekoppeld zijn aan Raspberry Pi-systemen.

Ook het landschap zelf komt aan bod. Er is een wandeling rond het thema eucalyptus, die voert langs de plantagelandschappen van Portugal. Een geluidssculptuur maakt gebruik van as afkomstig van bosbranden en van bottransmissietechnologie, waarbij geluid via het bot wordt doorgegeven in plaats van via de lucht. Zo verbindt het werk ecologische sporen met een zintuiglijke ervaring.

Bij de tentoonstelling verschijnt het boek « Free Radicals: Attuning to Plants in Creative Practices », uitgegeven door Onomatopee. De redacteurs zijn Sasha Střelcová en Linsey Rendell. Het boek bundelt methoden van ongeveer zeventig beoefenaars en moet een overzicht geven van hoe planten in creatieve praktijken worden benaderd.

Het project is een samenwerking van vijf partners: Quinta das Relvas in Portugal, Fundación Uxío Novoneyra in Spanje, Today Art Initiative in Armenië, Pro Progressione in Hongarije en Burning Silence in Duitsland. De financiering komt van Creative Europe en van het Tsjechische ministerie van Cultuur.

Over de blijvende impact van de tentoonstelling op het onderzoeksnetwerk is nog niets bekendgemaakt. Ook de plannen na november 2026 zijn niet gespecificeerd. Voorlopig blijft de tentoonstelling in Lissabon het zichtbare resultaat van twee jaar samenwerking tussen kunstenaars, ontwerpers en onderzoekers in vijf Europese landen.

32Weergaven

Auteur

Eten en drinken

Bram Verhoeven — eten en drinken, Leefblik.