In de tempelsite van Fukuden-ji in Odawara, Japan, is een nieuw gedenkmonument verrezen dat de grens tussen leven en dood letterlijk in architectuur vertaalt. De Perpetual Care Grave, in het Japans Eitai Kuyo Bo, is ontworpen door het Japanse architectenbureau ASSISTANT. Het gaat niet om een gewoon grafmonument, maar om een plek om stil te staan en na te denken. Het monument moet de boeddhistische scheidslijn voelbaar maken tussen Shigan, het rijk van de levenden, en Higan, het rijk van de overledenen.

De tempel Fukuden-ji is een shingon-boeddhistische tempel die in 1136 werd gesticht. Het gedenkmonument ligt binnen het tempelterrein en fungeert als architecturale drempel. Bezoekers worden zo uitgenodigd tot bezinning, eerder dan tot het bezoeken van een klassiek graf. De opdrachtgever is de tempel zelf. Het project is uitgevoerd door de architecten Megumi Matsubara en Hiroi Ariyama, met als structuuringenieur Hirotsugu Tsuboi van Tsuboi Structural Engineering Company Inc. De bouw werd verzorgd door Hamano Construction. De site beslaat ongeveer 225 vierkante meter en ligt op de coördinaten 35°29’09.9″N 139°14’43.7″E.

De ruimtelijke opbouw steunt op eenvoudige geometrische vormen. Een vierkant perceel wordt diagonaal doorsneden door een driehoek. In het centrum staat een cilindrisch betonnen volume. Die figuren verwijzen naar de vijf elementen, het Gorinto, uit het esoterische boeddhisme. Het betonnen cilindervolume lijkt boven een ondiep bezinkbekken te zweven. Dat bekken wordt gevoed door grondwater uit Odawara, afkomstig uit het gebied van Tomizu. Door het spiegelende water en de lucht lijkt de cilinder tussen aarde en hemel te hangen.

Bezoekers betreden het monument via een smal pad, geflankeerd door gelaagde muren van gestampte aarde, de zogenaamde hanchiku. Die lange, rustige route leidt naar een kleine opening en vervolgens naar een open binnenruimte. Daar kijkt men omhoog naar een cirkelvormige opening in de hemel. Het contrast tussen industrieel beton en samengeperste aarde laat bewust de veroudering van materialen zien. Volgens de architecten vertaalt die combinatie het idee van terugkeren naar de aarde in bouwkundige vorm. Het materiaal verweert in de loop der tijd en verandert zo mee met de plek.

Het gedenkmonument past in een breder idee van de tempel als plaats waar nabestaanden blijvend zorg dragen voor hun overledenen. De eeuwigdurende zorg die de naam van het project draagt, krijgt hier een ruimtelijke vorm. Schaduwen en lichtspel op het wateroppervlak veranderen de sfeer van de ruimte gedurende de dag, waardoor het monument steeds anders oogt. Het ontwerp toont hoe een relatief bescheiden oppervlak van 225 vierkante meter toch een sterke ruimtelijke ervaring kan bieden.

Het project verscheen op de architectuur- en designsite designboom, die het ontwerp opnam via de rubriek DIY-inzendingen waarin lezers hun eigen werk kunnen insturen. De redactie van designboom, onder leiding van Christina Vergopoulou, besloot het werk te publiceren. Daarmee wordt het monument bereikbaar voor een internationaal publiek van architecten en ontwerpers die geïnteresseerd zijn in de relatie tussen religieuze ruimte en hedendaagse architectuur.

15Weergaven

Auteur

Gezondheid en relaties

Nele Coppens — gezondheid en relaties, Leefblik.